Tak21 vs tak23: welke verzekering kies je?

📅 Laatst bijgewerkt: 8 mei 2026
 ·  🏷 Onderwerp: Tak21, tak23, levensverzekering, pensioenkeuze
 ·  🇧🇪 Voor: Belgische particulieren

Tak21 en tak23 zijn twee Belgische categorieën van levensverzekeringen met spaarcomponent. Ze worden vaak aangeboden als alternatief voor directe beleggingen, en zijn courant in pensioensparen, EIP en VAPZ. Het kernverschil zit in gegarandeerd vs. variabel rendement.

Het kernverschil

	Tak21	Tak23
Rendement	Gegarandeerd minimum (typisch 1,5–2,50%, afhankelijk van product en aanbieder; pensioenproducten ≥ WAP-vloer 2,50% sinds 1 jan 2025) + winstdeling	Variabel, gekoppeld aan onderliggend fonds
Schommelingen	Geen in kapitaal	Ja (aandelen, obligaties)
Verwacht rendement op 25+ jaar	Laag (~2–3%)	Doorgaans hoger (~4–7% historisch voor wereldaandelen)
Kapitaalbescherming	Ja, gegarandeerd	Nee — kan dalen
Kosten	Premietaks 2% (0% voor pensioenspaarverzekering) + impliciete beheerkosten	Idem + beheerkosten onderliggend fonds (1–1,5%)
Looptijd	Vrij flexibel	Idem

Hoe werkt elk?

Tak21:

• De verzekeraar garandeert een minimumrente.
• Op het einde van het jaar krijg je eventueel winstdeling (bonus uit de winsten van de verzekeraar).
• Je kapitaal kan dus alleen maar stijgen of stabiel blijven — nooit dalen.
• De verzekeraar dekt het marktrisico, jij betaalt daarvoor in lagere verwachte rendementen.

Tak23:

• Je premie wordt geïnvesteerd in één of meer beleggingsfondsen (door de verzekeraar gekozen of door jou te selecteren).
• Het rendement volgt de markten — kan in goede jaren ruim positief zijn, in slechte jaren negatief.
• Geen garantie op kapitaalbehoud (tenzij specifiek opgenomen).

Fiscaliteit (gemeenschappelijk)

Bij storting: premietaks van 2% op elke betaling. (Uitzondering: pensioenspaarverzekeringen zijn vrijgesteld van de 2% premietaks.)

Bij afkoop binnen 8 jaar:

• 30% roerende voorheffing op een fictief rendement van 4,75% (de fictieve-rendementsregel) bij tak21.
• Op een standaard tak23-polis is geen roerende voorheffing verschuldigd op het rendement: de 30%-op-4,75%-regel geldt enkel voor tak21. Sinds 2026 kan de meerwaarde op een niet-pensioen-tak23 bij afkoop wel onder de nieuwe 10% meerwaardebelasting vallen (zie hieronder).

Bij afkoop na 8 jaar:

• Onder voorwaarden vrijgesteld van roerende voorheffing op het rendement.

💡 De 8-jaars-regel is een sleutelfactor. Wie minder dan 8 jaar belegt, betaalt de fictieve-rendement-RV. Wie 8+ jaar laat staan, kan onder voorwaarden volledig fiscaal vrijgesteld zijn op het rendement.

Wanneer is tak21 zinvol?

• Je wilt absolute zekerheid over kapitaalbehoud (bijvoorbeeld geld voor een huizenaankoop in 5 jaar).
• Je hebt geen aandacht voor schommelingen — slaap-rust-factor weegt zwaarder dan rendement.
• Je gebruikt het voor erfenis-planning met begunstigden — fiscaal interessante structuur.
• Je verwacht lage marktrendementen in de komende jaren (mening, geen voorspelling).

Wanneer is tak23 doorgaans voordeliger?

• Je hebt 15+ jaar horizon — schommelingen zijn dan geen probleem en historisch presteren aandelen beter dan tak21-rentes.
• Je weet wat je doet wat onderliggend fonds betreft — kies een breed gespreid wereldfonds met lage TER, niet een sector- of specialty-fonds.
• Je vergelijkt grondig de alle-in kosten (instap, beheer, exit) — sommige tak23-producten hebben 2%+ jaarlijkse kosten wat het rendementsvoordeel uitholt.

De grote valkuil van tak23

Veel tak23-producten hebben hoge beheerskosten (1–1,5% per jaar bovenop de TER van het onderliggende fonds, soms tot 2,5% totaal). Op 30 jaar betekent 1% méér kosten ~25–30% minder eindkapitaal.

Reken altijd:

1. Wat is de all-in kost per jaar (premietaks + beheer + onderliggende TER)?
2. Wat is het verwachte rendement op je horizon?
3. Vergelijk met direct beleggen in een wereld-ETF via een broker (TER 0,2% + TOB 0,12%).

Voor de meeste lange-termijn beleggers is direct beleggen in een ETF goedkoper dan tak23 — tenzij erfenis-planning of de 8-jaarsregel-vrijstelling specifiek waardevol zijn.

Tak21 of tak23 in pensioensparen?

In pensioensparen kies je tussen pensioen­spaarverzekering (tak21 of tak23) of pensioen­spaarfonds:

Let op: pensioenspaarverzekering (tak21 of tak23) is vrijgesteld van de 2% premietaks — een belangrijk kostenvoordeel ten opzichte van een standaard individuele tak21/23.

Let op: pensioenspaarverzekering (tak21 of tak23) is vrijgesteld van de 2% premietaks — een belangrijk kostenvoordeel ten opzichte van een standaard individuele tak21/23.

• Pensioenspaarfonds (gemengd: aandelen + obligaties) is doorgaans goedkoper en flexibeler — vergelijkbaar met direct beleggen, maar met de fiscale voordelen van pensioensparen.
• Tak23-pensioensparen kan zinvol zijn voor wie verzekeringselementen waardeert (begunstigden bij overlijden, gegarandeerde uitkering).
• Tak21-pensioensparen geeft je gegarandeerd rendement maar laat veel groei achter.

💡 Een veelgemaakte vuistregel: 30+ jaar tot pensioen → fonds of tak23, 5–10 jaar tot pensioen → tak21 of een geleidelijke afbouw.

Meerwaardebelasting (vanaf 2026)

Sinds 1 januari 2026 zijn meerwaarden op individuele (niet-pensioen) tak21- en tak23-producten onderworpen aan een 10% meerwaardebelasting bij afkoop, terugkoop of gedeeltelijke opname. Er geldt een jaarlijkse vrijstelling van €10.000. Pensioengebonden producten (pensioensparen, EIP, VAPZ, groepsverzekering) zijn uitgesloten. Voor contracten die vóór 2026 werden afgesloten, geldt enkel de meerwaarde opgebouwd na 31 december 2025 als belastbaar — de contractwaarde op die datum is de nieuwe aanschaffingswaarde (step-up).

Meerwaardebelasting (vanaf 2026)

Sinds 1 januari 2026 zijn meerwaarden op individuele (niet-pensioen) tak21- en tak23-producten onderworpen aan een 10% meerwaardebelasting bij afkoop, terugkoop of gedeeltelijke opname. Er geldt een jaarlijkse vrijstelling van €10.000. Pensioengebonden producten (pensioensparen, EIP, VAPZ, groepsverzekering) zijn uitgesloten. Voor contracten die vóór 2026 werden afgesloten, geldt enkel de meerwaarde opgebouwd na 31 december 2025 als belastbaar — de contractwaarde op die datum is de nieuwe aanschaffingswaarde (step-up).

Bronnen

1. Wikifin — Levensverzekering tak 21 en tak 23
2. FSMA — Verzekeringsproduct met gewaarborgd rendement (tak 21)
3. Assuralia — Algemene info verzekeringssector (algemene homepage)