Laatst bijgewerkt: 2026-05-23
Op deze pagina:
1. Wat is EOT en hoe verloopt de procedure?
2. De kostenbegroting: griffierechten, advocaat en notaris
3. Huwelijksvermogensstelsel: de basis voor de verdeling
4. De gezinswoning: uitkopen, verkopen of samen houden
5. Pensioen, spaargeld en beleggingen bij scheiding
6. Tijdlijn: van indiening tot inschrijving
7. Praktische checklist
Inleiding
Een scheiding is al emotioneel zwaar. De financiële gevolgen ervan overzien terwijl u midden in een persoonlijke crisis zit, maakt het nog moeilijker. Toch bepalen de keuzes die u in de eerste weken maakt — over de woning, de pensioenrechten, de hypotheek en de bankrekeningen — de financiële uitkomst voor jaren nadien.
In België kiezen de meeste koppels voor een echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT). Dat is goedkoper en sneller dan een procedure op grond van onherstelbare ontwrichting (EOO), maar het vereist dat u en uw partner het op alle punten eens zijn vóór u naar de rechtbank stapt. Lukt dat niet volledig, dan zijn er toch opties — met name via bemiddeling.
Dit artikel legt uit wat u mag verwachten: welke kosten er zijn, hoe de vermogensverdeling werkt, wat er met uw woning en pensioenrechten gebeurt, en welke stappen u in welke volgorde zet. Geen juridisch of financieel advies — daarvoor raadpleegt u een notaris of advocaat. Wel een financieel kader om u goed voor te bereiden.
1. Wat is EOT en hoe verloopt de procedure?
EOT staat voor echtscheiding door onderlinge toestemming. De juridische grondslag is de Wet van 27 april 2007 betreffende de hervorming van de echtscheiding (Belgisch Staatsblad 7 juni 2007, NUMAC 2007009493). Sindsdien zijn er twee hoofdsporen:
- EOT — beide partners zijn het eens over alle gevolgen: verdeling van bezittingen, kinderregeling, woning. Snel en goedkoop.
- EOO (onherstelbare ontwrichting) — één of beide partners wil scheiden zonder volledige overeenstemming. Duurder en trager.
Bij een EOT stellen beide partners samen een regelingsakte op (soms meerdere aktes). Daarin staan alle afspraken: wie blijft in de woning, hoe worden de rekeningen verdeeld, wie betaalt wat voor de kinderen, wat gebeurt er met het pensioensparen. Vervolgens leggen ze een verzoekschrift neer bij de familierechtbank.
De rechtbank toetst of de afspraken wettelijk correct zijn en of de belangen van minderjarige kinderen voldoende beschermd zijn.
Sinds 1 september 2018 verloopt een EOT-procedure in beginsel volledig schriftelijk. De rechter kan persoonlijke verschijning bevelen op verzoek van een van de partijen, op vordering van het openbaar ministerie, of wanneer de rechter dat zelf noodzakelijk acht — bijvoorbeeld wanneer hij oordeelt dat de regelingsakte het belang van minderjarige kinderen onvoldoende beschermt.
De echtscheiding is pas definitief na de vonnisinschrijving in DABS (Databank voor Akten van Burgerlijke Stand) — ten vroegste één maand na het vonnis (beroepstermijn).
2. De kostenbegroting: griffierechten, advocaat en notaris
De totale kost van een EOT verschilt sterk naargelang er onroerend goed bij betrokken is. Hieronder de drie kostencomponenten.
Vaste gerechtskosten
Bij de neerlegging van het verzoekschrift betaalt u een bijdrage Begrotingsfonds juridische tweedelijnsbijstand van €26 (per echtpaar). Na het vonnis worden door FOD Financiën rolrechten van €165 geïnd (€82,50 per echtgenoot). Totaal aan vaste griffierechten: ± €191 (bron: hegislegal.be — kostprijs EOT, geraadpleegd 2026-05-21).
Advocaatkosten
Voor een eenvoudige EOT zonder onroerend goed kunt u werken met een gespecialiseerd online kantoor of een familierechtsadvocaat.
Vaste pakketten bij gespecialiseerde online dienstverleners starten doorgaans rond €495–€550 per koppel (exclusief btw) (hegislegal.be: €495; echtscheidingshulp.be: €499 all-in) — indicatief marktcijfer; vergelijk bij meerdere onafhankelijke aanbieders voor een actuele prijs.
Hebt u complexere afspraken te maken — een woning, kinderen, discussie over pensioenrechten — dan werkt u best met een aparte advocaat per partij. Verwacht per advocaat €750–€2.500 of meer, afhankelijk van de complexiteit en de tijdsinvestering.
Notariskosten bij onroerend goed
Is er een woning bij betrokken, dan is notariële tussenkomst verplicht voor de overdracht of uitkoping. De erelonen van de notaris zijn bij een EOT niet wettelijk vastgesteld — de notaris bepaalt zelf het bedrag op basis van het geleverde werk en de verantwoordelijkheid (notaris.be — kosten EOT, geraadpleegd 2026-05-21). Daarnaast betaalt u:
– Registratiebelasting (verdeelrecht) op de waarde van de woning. In Vlaanderen geldt voor verdelingen tussen ex-echtgenoten een verlaagd tarief van 1 % (standaard 2,5 %) — de zogenaamde miserietaks (“informele naam voor de fiscale heffing bij verdeling”). In Brussel en Wallonië bedraagt het verdeelrecht bij verdeling standaard 1 % voor alle partijen. Het 1 %-tarief blijft van toepassing ook jaren na de echtscheiding (VLABEL standpunt SP 15172).
– Hypotheekaktekosten als de hypotheek op één naam wordt gezet.
– Btw (21%) op notariserelonen.
Ruwe indicatie: voor een woning van €250.000–€350.000 rekent u op €2.000–€4.000 totale notariskosten exclusief registratiebelasting. Vraag altijd een gedetailleerde raming bij uw notaris vóór u beslist.
3. Huwelijksvermogensstelsel: de basis voor de verdeling
Wat u bij een scheiding kunt verdelen, hangt af van uw huwelijkscontract — of het ontbreken ervan. In België zijn er drie stelsels:
Wettelijk stelsel (gemeenschap van aanwinsten) — het meest voorkomende. Alles wat u tijdens het huwelijk opbouwt (loon, investeringen, spaargeld), valt in de huwelijksgemeenschap en wordt 50/50 verdeeld. Wat u voor het huwelijk bezat, of wat u geërfd of geschonken kreeg, blijft uw persoonlijk vermogen.
Scheiding van goederen — alles blijft van de partner die het bezit. Bij scheiding valt er weinig te verdelen, behalve goederen die u samen uitdrukkelijk gemeenschappelijk aanschafte. Populair bij ondernemers.
Gemeenschap van goederen — alles samen, ook wat u vóór het huwelijk bezat. Zeldzamer vandaag.
Praktisch: weet u niet zeker welk stelsel u hebt?
Uw notaris kan het huwelijkscontract (of de afwezigheid ervan) opzoeken via het Centraal Register van Samenlevings- en Huwelijksovereenkomsten (CRH), raadpleegbaar door uw notaris (notaris.be, geraadpleegd 2026-05-21).
Bij het wettelijk stelsel vallen gelden op een gezamenlijke rekening, gemeenschappelijke ETF-portefeuilles en tijdens het huwelijk opgebouwde spaargelden in principe in het gemeenschappelijk vermogen en worden 50/50 verdeeld — tenzij u in de regelingsakte anders afspreekt.
4. De gezinswoning: uitkopen, verkopen of samen houden
De woning is bij de meeste scheidingen het grootste financiële vraagteken. U hebt drie opties:
Optie 1: Verkopen. Beide partners krijgen hun deel van de netto-verkoopopbrengst na aflossing van de hypotheek en betaling van de verkoopkosten. Overzichtelijk en schoon — maar emotioneel soms moeilijk als er kinderen zijn.
Optie 2: Eén partner koopt de andere uit. De partner die in de woning blijft, betaalt de andere zijn of haar aandeel. De bank moet akkoord gaan met de overname van de hypotheek op één naam — daarvoor is een nieuwe kredietcheck vereist. De overblijvende partner moet de maandelijkse last alleen kunnen dragen. Lukt dat niet, dan kan een co-ontlener (bijv. een familielid) de kans vergroten.
Let ook op de schuldsaldoverzekering (SSV): deze is wettelijk niet verplicht, maar de bank stelt ze meestal als voorwaarde in de kredietovereenkomst. Bij overname van de hypotheek door één partner moet de SSV daarom doorgaans worden herzien. Uw verzekeraar kan de bestaande polis aanpassen of u hebt een nieuwe SSV nodig op uw leeftijd en gezondheid van dat moment. Controleer de oorspronkelijke kredietovereenkomst voor de exacte SSV-vereisten.
Optie 3: Beide partners blijven mede-eigenaar.
Beide partners blijven mede-eigenaar van de gezinswoning op basis van een afspraak in de regelingsakte. Partijen kunnen de duur vrij bepalen — bijvoorbeeld tot de jongste kinderen meerderjarig zijn. De wettelijke maximumtermijn van 5 jaar uit art. 815 BW geldt enkel voor toevallige onverdeeldheid (bv. nalatenschap) en is sinds Cass. 20 september 2013 niet van toepassing op vrijwillige onverdeeldheid die uit een EOT voortvloeit. Vaak gekozen als de kinderen klein zijn en stabiliteit primeert, maar de financiële verwevenheid blijft.
Registratiebelasting bij uitkoop: bij overdracht van mede-eigendom naar één naam is een notariële akte verplicht en betaalt u 1 % verdeelrecht (miserietaks in Vlaanderen) op de totale waarde van het onroerend goed. In Vlaanderen is dit een verlaagd tarief (standaard 2,5 %); in Brussel en Wallonië is 1 % het standaardtarief voor verdeling (VLABEL standpunt SP 15172).
5. Pensioen, spaargeld en beleggingen bij scheiding
Eerste pijler: wettelijk pensioen
Na een wettelijke scheiding kunt u recht hebben op een pensioen op basis van de loopbaan van uw ex-partner tijdens de huwelijksperiode. De berekening: 62,5% van het loon van uw ex-partner tijdens het huwelijk, verminderd met uw eigen loon in die periode. Overstijgt uw eigen loon dat drempelbedrag, dan valt er niets te verdelen (socialsecurity.be — pensioen bij scheiding, geraadpleegd 2026-05-21).
Was uw ex-partner zelfstandige, dan gelden aparte berekeningsregels via het RSVZ. Was uw ex-partner ambtenaar, dan hebt u als ex-echtgenoot geen recht op een gedeeld rustpensioen — maar mogelijk wel op een overlevingspensioen als uw ex-partner overlijdt.
Tweede pijler: groepsverzekering, VAPZ en IPT
Aanvullende pensioenrechten die tijdens het huwelijk zijn opgebouwd, kunnen onder het wettelijk stelsel (gemeenschap van aanwinsten) deel uitmaken van het gemeenschappelijk vermogen en in de regelingsakte verdeeld worden. Onder het stelsel van scheiding van goederen blijft de reserve bij de titularis, tenzij u in de regelingsakte anders afspreekt. België kent geen afzonderlijke wet die een automatische verdeling van tweedepijler-reserves oplegt — of en hoe de reserves worden verdeeld, hangt af van uw huwelijksvermogensstelsel en de regelingsakte. Raadpleeg een notaris of gespecialiseerde pensioenadviseur.
De Databank Aanvullende Pensioenen (DB2P) (geraadpleegd 2026-05-21) biedt een overzicht van opgebouwde rechten per werkgever.
Derde pijler: pensioensparen en langetermijnsparen
Individuele pensioenspaarrekeningen (pijler 3) staan op naam van één persoon en worden niet automatisch verdeeld bij scheiding. Ze blijven van de rekeninghouder, tenzij u in de regelingsakte anders afspreekt.
Beleggingsrekeningen en effectenportefeuilles
Beleggingsrekeningen opgebouwd tijdens het huwelijk vallen bij het wettelijk stelsel in de huwelijksgemeenschap en worden in principe 50/50 verdeeld. Bij de verdeling tussen ex-echtgenoten geldt een vrijstelling van de meerwaardebelasting (art. 96/2, 8° WIB92, ingevoerd door de Wet van 6 april 2026), op voorwaarde dat de verdeling plaatsvindt binnen drie jaar na de echtscheiding. De vrijstelling geldt voor de verdeling zelf — niet voor latere verkopen van de overgedragen effecten, waarbij de ex-partner de oorspronkelijke aanschafprijs van de portefeuille overneemt. Voor complexe situaties (niet-symmetrische verdeling, overschrijding van de 3-jaarstermijn, gemengde portefeuilles) raadpleegt u best een fiscalist; de scope van art. 96/2, 8° WIB92 kan door latere FOD-circulaires verfijnd worden.
6. Tijdlijn: van indiening tot inschrijving
| Fase | Verwachte duur |
|---|---|
| Voorbereiding: akkoord bereiken + documenten verzamelen | 2–8 weken (sterk variabel) |
| Neerlegging verzoekschrift bij familierechtbank | 1 dag |
| Behandeling door rechtbank | ± 6 weken (praktijknorm; geen wettelijke termijn — kan korter of langer) |
| Beroepstermijn na vonnis | 1 maand |
| Inschrijving in DABS (definitief) | 1–2 weken na beroepstermijn |
| Totaal (na akkoord) | ± 3 maanden |
Bron: notaris.be — hoe verloopt EOT (geraadpleegd 2026-05-21).
Opgelet: als u onroerend goed moet verdelen, duurt de voorbereiding langer. Reken op 2–4 maanden voorbereiding als er een woning in het spel is — taxatie, bankgesprek en notariële voorbereiding nemen elk tijd.
Praktische checklist
Vóór de neerlegging:
– [ ] Raadpleeg een notaris of advocaat — ook bij een EOT is professioneel advies sterk aan te raden
– [ ] Stel het huwelijksvermogensstelsel vast (opvraagbaar via het Centraal Register bij de notaris)
– [ ] Maak een inventaris van alle gemeenschappelijke bezittingen: woning, rekeningen, schulden, beleggingen
– [ ] Vraag een recente stand op van uw aanvullend pensioen (via mypension.be en DB2P)
– [ ] Bepaal samen wat er met de woning gebeurt (verkopen / uitkopen / samen houden)
– [ ] Breng de bank op de hoogte als één partner de hypotheek wil overnemen — begin vroeg, dit neemt tijd
– [ ] Controleer uw schuldsaldoverzekering: is ze aanpasbaar na overname door één partner?
Documenten die u nodig hebt:
– [ ] Uittreksel uit de huwelijksakte
– [ ] Geboorteakten (u + kinderen)
– [ ] Huwelijkscontract (of bevestiging dat er geen is)
– [ ] Kadastraal uittreksel als er onroerend goed is
– [ ] Recente saldi van alle bankrekeningen, beleggingsrekeningen en schulden
– [ ] Pensioenopgaves (mypension.be, DB2P, groepsverzekeraar)
Na het vonnis:
– [ ] Wacht de beroepstermijn af (1 maand)
– [ ] Laat de inschrijving in DABS bevestigen
– [ ] Pas officiële documenten aan: rijksregister, bankrekeningen, verzekeringen, pensioenplan
– [ ] Herzie uw successieplanning: testament en begunstigingen van levensverzekeringscontracten
Uitsluitend voor educatieve doeleinden. Dit artikel is geen beleggingsadvies, geen aanbeveling en geen gepersonaliseerde analyse. De auteur is niet bij de FSMA geregistreerd. Raadpleeg altijd een erkend adviseur voor u financiële beslissingen neemt. Volledige disclaimer →
Bronnen & verder lezen
- Wet van 27 april 2007 betreffende de hervorming van de echtscheiding — BS 7 juni 2007, NUMAC 2007009493 (geraadpleegd 2026-05-21)
- notaris.be — Scheiden door onderlinge toestemming (EOT) (geraadpleegd 2026-05-21)
- notaris.be — Kosten bij echtscheiding (geraadpleegd 2026-05-21)
- notaris.be — Hoe verloopt een EOT? (geraadpleegd 2026-05-21)
- notaris.be — Regelingen over de gezinswoning (geraadpleegd 2026-05-21)
- socialsecurity.be — Pensioen bij scheiding (geraadpleegd 2026-05-21)
- DB2P — Databank Aanvullende Pensioenen (geraadpleegd 2026-05-21)
- hegislegal.be — Kostprijs EOT (geraadpleegd 2026-05-21)
- Wet van 27 april 2007 — etaamb (openjustice) (geraadpleegd 2026-05-21)
- VLABEL standpunt SP 15172 — verdeelrecht bij verdelingen n.a.v. echtscheiding (1 % miserietaks) — belastingen.vlaanderen.be (directe URL tijdelijk niet beschikbaar per 2026-05-23; inhoud SP 15172 bevestigd via: keyseradvocaten.be — miserietaks 3 regio’s; Moore Belgium — verlaagd verdeelrecht Vlaanderen; boekhouder.be/B&A — miserietaks 1 %)
- Wikifin — Verdeling van bezittingen bij scheiding — FSMA-aanbevolen neutrale baseline voor scheidingsfinanciën (geraadpleegd 2026-05-21)
Staking en lending crypto in België: normaal beheer of 33%?
Staking en lending crypto in België 2026: zijn staking-rewards belast aan 30% of 33%? Wanneer valt u onder normaal beheer (10% meerwaarde)? Praktische criteria + checklist.
Volatiliteit uitgelegd: wat betekenen die ups en downs?
Volatiliteit uitgelegd voor Belgische beleggers: standaarddeviatie, max drawdown, hoe het vergelijkt tussen activaklassen en hoe je ermee omgaat in je portefeuille.
Crypto en alternatieve activa: het Belgische kader
Crypto en alternatieve activa in België: fiscaal kader (divers inkomen 33% vs meerwaarde), MiCA-regulering, allocatie en risico's. Update 2026.
