Laatst bijgewerkt: 2026-05-20
Op deze pagina:
1. Wat zijn successierechten en wie betaalt ze?
2. De nieuwe €75.000-vrijstelling voor de langstlevende partner
3. Wie telt als ‘partner’ voor de Vlaamse erfbelasting?
4. Tariefschijven erfbelasting Vlaanderen 2026
5. Rekenvoorbeelden: hoeveel betaalt u?
6. Singlevermindering: nieuw in 2026
7. Praktische checklist
Inleiding
Bent u gehuwd of woont u samen, en heeft u samen gespaard of belegd? Dan raakt het overlijden van uw partner ook uw financiële situatie. Niet alleen emotioneel, maar ook fiscaal: de langstlevende partner betaalt in Vlaanderen erfbelasting op het gedeelte van het vermogen dat hij of zij erft.
Goed nieuws: vanaf 1 januari 2026 is de belastingvrije som op roerende goederen — uw spaargeld, beleggingen en andere roerende bezittingen — verhoogd van €50.000 naar €75.000 per langstlevende partner. Die verhoging vloeit voort uit het Programmadecreet bij de begroting 2026 van 19 december 2025 (gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 30 december 2025, NUMAC 2025036685) (geraadpleegd 2026-05-20), dat de Vlaamse Codex Fiscaliteit (VCF) op dit punt wijzigt.
Wat betekent die vrijstelling concreet in euro? En voor wie geldt ze precies? Dit artikel legt het stap voor stap uit.
1. Wat zijn successierechten en wie betaalt ze?
Successierechten heten in Vlaanderen officieel erfbelasting. U betaalt ze wanneer u iets erft van iemand die in het Vlaamse Gewest woonde op het moment van overlijden.
Wie berekent en int de belasting?
De Vlaamse Belastingdienst (VLABEL) — niet de federale FOD Financiën. Dat is van belang, want elke regio (Vlaanderen, Brussel, Wallonië) heeft zijn eigen tarieven en vrijstellingen. Dit artikel behandelt uitsluitend de Vlaamse regels.
Wanneer moet u aangifte doen?
Binnen vier maanden na het overlijden stuurt u (of de notaris) een aangifte van nalatenschap naar VLABEL. Op basis van die aangifte berekent VLABEL de erfbelasting die u verschuldigd bent. Voor een overledene die in België woonde, geldt een termijn van vier maanden; bij overlijden in het buitenland of onderweg geldt een langere termijn.
Op welk vermogen betaalt u belasting?
De erfbelasting wordt berekend op het netto-aandeel dat elke erfgenaam ontvangt: het bruto-erfdeel minus eventuele schulden en begrafeniskosten. Het is dat netto-aandeel waarop de tarieven worden toegepast — na aftrek van de toepasselijke vrijstellingen.
2. De nieuwe €75.000-vrijstelling voor de langstlevende partner
Hoe werkt de vrijstelling?
De voetvrijstelling is een belastingvrije som die automatisch wordt toegepast op de erfbelasting. U hoeft ze niet apart aan te vragen: VLABEL past ze toe zodra de aangifte van nalatenschap duidelijk maakt dat de erfgenaam de langstlevende partner is.
Vóór 1 januari 2026: de eerste €50.000 van de roerende goederen die de partner erft, was vrijgesteld.
Vanaf 1 januari 2026: de eerste €75.000 van de roerende goederen die de partner erft, is vrijgesteld.
De vrijstelling geldt op het netto-aandeel van de langstlevende partner in de roerende nalatenschap. Concreet: enkel wat de partner zelf erft, telt mee — het aandeel dat naar kinderen of andere erfgenamen gaat, valt buiten de berekening voor deze vrijstelling.
Gezinswoning: al langer volledig vrij
Naast de vrijstelling op roerende goederen betaalt de langstlevende partner in Vlaanderen geen erfbelasting op zijn of haar deel van de gezinswoning. Dat was zo vóór 2026 en blijft ongewijzigd. De gezinswoning is de woning waar het gezin zijn gewone verblijfplaats had op het moment van overlijden. De vrijstelling geldt ook als de partner door omstandigheden (zorgbehoefte, opname in een woonzorgcentrum of serviceflat) tijdelijk elders verbleef, mits die toestand voortduurde tot aan het overlijden en de woning niet door anderen bewoond werd.
Visualisatie: oud versus nieuw
3. Wie telt als ‘partner’ voor de Vlaamse erfbelasting?
Niet iedereen die ‘samen’ woont, geniet automatisch het partnertarief of de partnervrijstelling. De Vlaamse wetgever definieert drie categorieën van partners — telkens met verschillende voorwaarden.
a. Gehuwden (echtgenoten)
Wie gehuwd is op het moment van overlijden, is automatisch partner. Er zijn geen bijkomende voorwaarden. Het huwelijk hoeft geen minimum-duur te hebben.
b. Wettelijk samenwonenden
Wie een verklaring van wettelijke samenwoning heeft afgelegd bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, is wettelijk samenwonende. Ook hier zijn geen minimale duurtijdvoorwaarden: de verklaring volstaat.
c. Feitelijk samenwonenden
Feitelijk samenwonenden wonen samen zonder huwelijk of wettelijke samenwoningverklaring. Zij genieten de partnervrijstelling onder twee voorwaarden (Wikifin, geraadpleegd 2026-05-20):
- Minimaal 1 jaar ononderbroken feitelijk samenwonen vóór het overlijden.
- Gemeenschappelijke huishouding — beiden wonen samen en voeren een gezamenlijk huishouden.
Beide voorwaarden worden vermoed voldaan te zijn als u een uittreksel uit het bevolkingsregister kunt voorleggen waaruit blijkt dat u minstens een jaar op hetzelfde adres gedomicilieerd bent als de overledene.
Let op voor de gezinswoning: feitelijk samenwonenden die de gezinswoning-vrijstelling willen, hebben een strengere voorwaarde: minimaal 3 jaar ononderbroken feitelijke samenwoning. Die langere termijn geldt specifiek voor de volledige vrijstelling op het aandeel in de gezinswoning (notaris.be, geraadpleegd 2026-05-20).
Bloedverwanten kunnen geen partner zijn
Ouders, kinderen, broers of zussen die ook toevallig samenwonen, vallen nooit onder het partnertarief. Zij vallen onder de eigen tarieven voor bloedverwanten in rechte lijn of zijlijn.
4. Tariefschijven erfbelasting Vlaanderen 2026
De erfbelasting in Vlaanderen wordt berekend per erfgenaam, op het netto-aandeel dat hij of zij ontvangt. De tarieven hangen af van de verwantschapsband. Onderstaande tabel geldt voor overlijdens vanaf 1 januari 2026 (Wikifin, update april 2026, geraadpleegd 2026-05-20).
Partners, kinderen, (groot)ouders — rechte lijn
| Schijf (netto-aandeel) | Tarief |
|---|---|
| 0 – €50.000 | 3% |
| €50.001 – €250.000 | 9% |
| Meer dan €250.000 | 27% |
De langstlevende partner past dezelfde tarieven toe als kinderen — maar met als extra voordeel de €75.000-voetvrijstelling op roerende goederen én de volledige vrijstelling van de gezinswoning.
Broers en zussen
| Schijf | Tarief |
|---|---|
| 0 – €35.000 | 25% |
| €35.001 – €75.000 | 30% |
| Meer dan €75.000 | 55% |
Anderen (neefs, nichten, vrienden, buren…)
| Schijf | Tarief |
|---|---|
| 0 – €35.000 | 25% |
| €35.001 – €75.000 | 45% |
| Meer dan €75.000 | 55% |
Het verschil in tarieven tussen categorie “broers/zussen” en “anderen” schuilt in de middelste schijf: 30% versus 45%. Boven €75.000 betalen beiden het maximumtarief van 55%.
Let op: De Vlaamse regering plant verdere verlagingen richting 2029. De bovenstaande tarieven gelden voor overlijdens in 2026.
5. Rekenvoorbeelden: hoeveel betaalt u?
De volgende voorbeelden illustreren de impact van de nieuwe vrijstelling. Alle bedragen zijn netto-aandelen (na aftrek van schulden en kosten).
Voorbeeld 1 — Kleiner roerend vermogen (€100.000)
Peter en Marie zijn gehuwd. Ze bezitten samen een woning (€480.000) en spaargeld + beleggingen (€200.000). Bij het overlijden van Peter erft Marie de helft van de roerende goederen: €100.000.
| Vóór 2026 | Vanaf 2026 | |
|---|---|---|
| Roerend aandeel partner | €100.000 | €100.000 |
| Vrijstelling | €50.000 | €75.000 |
| Belastbaar netto | €50.000 | €25.000 |
| Erfbelasting (3%) | €1.500 | €750 |
| Besparing | — | €750 |
De gezinswoning (Marie’s helft: €240.000) is volledig vrijgesteld — zowel vóór als na 2026.
Voorbeeld 2 — Groter roerend vermogen (€150.000)
Lena is wettelijk samenwonende met Koen. Koen heeft een beleggingsportefeuille van €300.000. Bij zijn overlijden erft Lena de helft via zijn testament: €150.000 roerende goederen.
| Vóór 2026 | Vanaf 2026 | |
|---|---|---|
| Roerend aandeel partner | €150.000 | €150.000 |
| Vrijstelling | €50.000 | €75.000 |
| Belastbaar netto | €100.000 | €75.000 |
| 3% op eerste €50.000 | €1.500 | €1.500 |
| 9% op resterende schijf | €4.500 | €2.250 |
| Totale erfbelasting | €6.000 | €3.750 |
| Besparing | — | €2.250 |
Bij een roerend aandeel van €125.000 of meer bedraagt de maximale extra besparing door de verhoogde vrijstelling €2.250.
Voorbeeld 3 — Feitelijk samenwonend, geen testament
Roos en Tom wonen al 2 jaar feitelijk samen en zijn ingeschreven op hetzelfde adres. Bij het overlijden van Tom heeft Roos geen wettelijk erfrecht (feitelijke samenwoning geeft geen automatisch erfrecht). Zonder testament erft Roos niets van Tom — en hoeft ze ook geen erfbelasting te betalen. De vrijstelling speelt hier dus niet: ze is pas relevant als Roos effectief iets erft, via testament of via de wettelijke erfopvolging (enkel voor gehuwden en wettelijk samenwonenden).
Praktische implicatie: feitelijk samenwonenden die hun partner willen laten erven, moeten een testament opstellen. Zonder testament gaat de nalatenschap naar de wettelijke erfgenamen (kinderen, ouders, broers/zussen…).
6. Singlevermindering: nieuw in 2026 voor alleenstaanden zonder kinderen
Naast de verhoogde partnervrijstelling introduceerde het Programmadecreet 2026 ook een nieuw voordeel voor een andere groep: alleenstaanden zonder partner én zonder afstammelingen.
De afwezigheid van een partner en van afstammelingen wordt beoordeeld op het moment van overlijden, niet op het moment van het opstellen van het testament.
Wat is de singlevermindering?
Wie geen partner heeft en geen kinderen of andere afstammelingen, kan in zijn of haar testament één of meer begunstigden aanduiden die tot €100.000 erven aan verlaagde tarieven:
- 3% op de eerste €50.000
- 9% op de schijf van €50.001 tot €100.000
Boven de €100.000 gelden de normale tarieven voor de categorie van de erfgenaam (bv. 55% voor derden).
Waarom is dit relevant?
De vroegere vriendenerfenis (max. €15.000 aan 3%) vervalt voor testamenten opgemaakt na 31 december 2025. De singlevermindering is de bredere opvolger. Ze geldt voor elke aangewezen begunstigde in het testament — ongeacht of die familie is of een vriend.
De singlevermindering is niet automatisch: u moet ze aanvragen in de aangifte van nalatenschap en u moet een geldig testament kunnen voorleggen.
7. Praktische checklist
Hieronder vindt u de stappen die het meest relevant zijn voor gehuwden, wettelijk of feitelijk samenwonenden in Vlaanderen.
- Controleer uw samenwoningsvorm. Bent u feitelijk samenwonende en wilt u de €75.000-vrijstelling op roerende goederen? Zorg dat u minstens 1 jaar op hetzelfde adres staat ingeschreven. Voor de vrijstelling op de gezinswoning geldt 3 jaar.
- Stel een testament op als u feitelijk samenwoont. Zonder testament heeft de feitelijk samenwonende partner geen wettelijk erfrecht. De vrijstelling heeft geen zin als er niets te erven valt.
- Raadpleeg een notaris voor de aangifte van nalatenschap. De aangifte moet binnen 4 maanden na het overlijden worden ingediend bij VLABEL. Een notaris begeleidt u bij de berekening en de timing.
- Inventariseer roerende goederen tijdig. De vrijstelling geldt op het netto-aandeel roerende goederen van de langstlevende partner. Weet welke rekeningen en beleggingen op naam van wie staan.
- Overweeg een rechtsvorm-audit bij een groot roerend vermogen. Als de roerende nalatenschap van uw partner aanzienlijk is (meer dan €250.000 aandeel), schakelt het tarief van 9% naar 27%. Dat is een planning-vraagstuk dat een belastingadviseur in kaart kan brengen.
- Alleenstaanden zonder kinderen: herbekijk uw testament in het licht van de nieuwe singlevermindering. De vroegere vriendenerfenis vervalt voor nieuwe testamenten na 31 december 2025.
- Vergeet de aangifte niet. VLABEL heeft géén automatische vrijstelling voor de gezinswoning: u moet die opnemen in de aangifte. Het is de aangifte die de vrijstellingen activeert.
Bronnen & verder lezen
- notaris.be — Vrijstellingen en verminderingen in de Vlaamse erfbelasting (geraadpleegd 2026-05-20)
- notaris.be — Vlaamse erf- en registratiebelasting: aangekondigde hervorming (pre-adoptie aankondiging, historische referentie) (geraadpleegd 2026-05-20)
- Wikifin — Detail van de tarieven van de successierechten (geraadpleegd 2026-05-20)
- Wikifin — Bestaan er gunstigere successietarieven? (geraadpleegd 2026-05-20)
- Programmadecreet bij de begroting 2026 van 19 december 2025 — Belgisch Staatsblad 30 december 2025 (via EMIS) (geraadpleegd 2026-05-20)
- Belgisch Staatsblad 30 december 2025, NUMAC 2025036685 — Programmadecreet bij de begroting 2026 van 19 december 2025 (EMIS VITO) (geraadpleegd 2026-05-20)
- Vlaamse Codex Fiscaliteit (VCF) — codex.vlaanderen.be (geraadpleegd 2026-05-20)
- june.estate — Wijzigingen in de erf- en schenkbelasting vanaf 1 januari 2026 (geraadpleegd 2026-05-20)
- certifisc.be — Het nieuwe Vlaamse Begrotingsdecreet (geraadpleegd 2026-05-20)
- finfactor.be/Erfplan — Wat verandert er voor uw successieplanning vanaf 2026? (geraadpleegd 2026-05-20)
Noodfonds opbouwen: hoeveel en waar?
Noodfonds opbouwen: 3-6 maanden vaste lasten op een gereglementeerde spaarrekening, vrijstelling €1.050 interest. Praktisch kader voor 2026.
Beleggingsfundamenten: hoe beleggen werkt en waarom
Beleggingsfundamenten: hoe samengestelde rente, risico-rendement en diversificatie werken, en waarom Belgen sparen overstijgen. Beginnersgids 2026.
Erfenisbelasting in België: tarieven per gewest
Successierechten België per gewest 2026: Vlaamse rechte lijn 3/9/27%, Brussel tot 30%, Wallonië 9 schijven. Plus Waalse hervorming 2028 en planningstips.
